Prins Floris en het medisch beroepsgeheim: Journalist niet fout, artsen wel

Vandaag kwam NRC journaliste Jannetje Koelewijn met het opzienbarende verhaal dat de door een lawine bedolven prins Friso in tegenstelling tot wat tot dan toe beweerd was, juist géén schedelletsel of andere botbreuken had maar dat asfyxie (zuurstofgebrek)  het grootste/enige probleem was. Zij had dit nieuws verkregen van de behandelend arts Claudius Thomé (foto), van de prins. Na het publiceren haastte het ziekenhuis om te verklaren dat de ‘informatie in de Hollandse pers’ [=het verhaal van Koelewijn] ‘grotendeels onjuist’ was.
Vervolgens plaatste het NRC op haar website een uitleg over hoe de informatie vergaard was.

Jannetje Koelewijn en haar echtgenoot hoogleraar neurochirurgie Kees Tulleken (foto) waren aanwezig in het Universiteitsziekenhuis in Innsbruck omdat Tulleken op de dag van het ski-ongeval in het ziekenhuisaan de Anichstraße 35 in Innsbruck een seminar gaf  voor de ‘Young Neurosurgeons Meeting’. Tijdens hun aanwezigheid werd de prins binnengebracht en werd Thomé weggeroepen.

Er werd na publicatie over Koelewijn heen gevallen omdat wat zij gedaan zou hebben onethisch zou zijn. Ik bestrijd dat. Koelewijn is journalist, waar de fout zit is bij Tulleken en Thomé: Dat behandelend arts Thomé informatie uitwisselt met de emeritus hoogleraar neurochirurgie lijkt me nog wel zin hebben en dat in dit geval de indentiteit van de patient tersprake kwam is ook nog wel begrijpelijk.  Maar dat bij dat gesprek, dat zich in de wandelgangen afspeelde, de vrouw van Tulleken kan meeluisteren en waarin patienteninformatie met naam en toenaam wordt gedeeld, is zeker niet zuiver. Vooral als beide artsen weten dat de vrouw journalist is. Dat er collegiaal overleg tussen beide artsen plaats vindt is prima en dat er dan persoonlijke informatie van de patiënt bekend wordt is in deze situatie nog wel te billijken. Maar dat Thomé dan ook nog uitgebreid uitleg gaat geven over de “ABC-tjes” van Prins Friso is verkeerd.

Het medisch beroepsgeheim is de plicht om te zwijgen over feiten en gegevens van derden, die iemand bij het uitoefenen van zijn beroep te weten is gekomen. Noch de RVD, noch de koninklijke familie zullen toestemming hebben gegeven om deze informatie te verstrekken. Wellicht had Koelewijn moeten begrijpen dat zij dit niet moest publiceren, maar de fout ligt bij Tulleken en Thomé.

Tulleken verdedigt zich overigens door te zeggen dat het feit dat de Prins géén schedelbasisfractuur heeft significant is voor de overlevingskansen en dat hij het daarom recht wilde zetten. Dat moge zo zijn, maar de wet noemt dat niet als uitzondering. Het is niet aan Tulleken om te bepalen wat er over een patient publiek gemaakt wordt.

Volgens Ben Crul, arts en oud-hoofdredacteur van Medisch Contact heeft Tulleken zijn beroepsgeheim geschonden. Dat zei hij bij de NOS. Crul becommentarieerde 14 jaar lang tuchtzaken. “Ik vraag me af of Tulleken ooit de eed van Hippocrates heeft afgelegd, maar hij heeft hem in ieder geval niet gesnapt”, zei Crul.

“Alleen de patiënt mag bepalen of er medische informatie over hem naar buiten mag worden gebracht, en als die in coma ligt desnoods de familie”, zei Crul. “Als de koninklijke familie Tulleken aanklaagt, dan gaat hij het moeilijk krijgen bij de tuchtrechter.”

Schending van het beroepsgeheim is strafbaar met 1 jaar. Daarvoor moet de prins dan wel aangifte doen (art. 272 Wetboek van Strafrecht).

Overigens is het niet de eerste keer dat Tulleken in opspraak is.

144 miljoen verspild aan overbodige vaccins

De achteraf onnodige aanschaf van miljoenen vaccins tegen de Mexicaanse griep heeft de Staat ongeveer 144 miljoen euro gekost. Dat blijkt uit contracten van het ministerie van VWS en leveranciers.

De toenmalige minister Ab Klink van Volksgezondheid sloeg in het voorjaar 2009 bij elkaar 34 miljoen vaccins in op advies van de Gezondheidsraad. Daarvan werden er uiteindelijk 20 miljoen weggegooid. De griep bleek milder dan gevreesd.

Maasstad ziekenhuis onder toezicht

Het Maasstad Ziekenhuis in Rotterdam komt voor twee maanden onder verscherpt toezicht van de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ). Inspecteurs gaan het ziekenhuis de komende weken op de huid zitten om te checken of Maasstad doet wat het moet doen om verspreiding van de gewraakte Klebsiella pneumonia bacterie –waar het ziekenhuis al maanden mee kampt- te voorkomen.

Het verscherpte toezicht werd gisteren aangekondigd, nadat 's ochtends via de media vier nieuwe sterfgevallen in het Maasstad Ziekenhuis naar buiten waren gekomen. Het ziekenhuis had verzuimd de inspectie van deze sterfgevallen op de hoogte te stellen. Overigens is van een van de vier betrokken patiënten nog niet zeker of deze besmet was met de Klebsiellabacterie, aldus de inspectie. Eerder kwam naar buiten dat er 21 besmette mensen zijn overleden.

De inspectie vindt een opnamestop vooralsnog niet nodig, omdat er geen bewezen nieuwe besmettingsgevallen zijn. Volgens de inspectie schort in het ziekenhuis aan de samenwerking tussen de deskundigen (arts-microbiologen en ziekenhuishygiënisten) die de verspreiding van de bacterie moeten voorkomen. Zij geven soms tegenstrijdige adviezen, bijvoorbeeld over het isoleren van besmette patiënten.

Die samenwerking moet snel worden verbeterd en het ziekenhuis moet een externe supervisor aanstellen die erop toeziet dat een en ander naar behoren wordt uitgevoerd. Deze onafhankelijke arts-microbioloog hakt knopen door als dat nodig is, zei een woordvoerder van de inspectie in een toelichting.

Los van het verscherpt toezicht doet de inspectie een onderzoek naar de gang van zaken sinds de dienst eind mei van dit jaar op de hoogte werd gesteld van de aanwezigheid van de gevaarlijke bacterie. Dat onderzoek moet onder meer uitwijzen of het ziekenhuis zowel intern als extern tijdig alarm heeft geslagen en voortvarend aan de slag ging om verspreiding van de bacterie te voorkomen.

In Mei was de uitbraak al ca. 7 maanden aan de gang, zonder dat het ziekenhuis gericht onderzoek deed. Omdat het Maasstad Ziekenhuis veel patiënten doorverwijst, is het onduidelijk hoeveel mensen de bacterie hebben meegenomen naar andere ziekenhuizen. De uitbraak werd ontdekt toen het Slotervaart Ziekenhuis in Amsterdam bij een doorgestuurde patiënt de resistente bacterie constateerde. De bacterie in het Maasstad Ziekenhuis maakt een eiwit aan dat de bacterie resistent maakt voor de zwaarste categorie antibiotica, de carbepenemen.

Bestuursvoorzitter Paul Smits kwam woensdag ook onder vuur te liggen van PVV-leider Geert Wilders, nadat duidelijk was geworden dat de topman van het Maasstad Ziekenhuis van alle ziekenhuisbestuurders het meest verdient (bijna 400.000 euro in 2010). Wilders wil dat minister Edith Schippers (Volksgezondheid) Smits op “zijn veel te hoge beloning” aanspreekt.

In September 2011 kwam er een einde aan het toezicht

Gevaarlijke tekenziekte in Nederland

In Drenthe is voor het eerst in Nederland de tekenziekte Ehrlichiose geconstateerd.

Ehrlichiose is een ziekte die wordt veroorzaakt door een Rickettsia bacterie die door teken overgebracht kan worden op mens en dier. Ehrlichiose kan kreupelheid, bloedarmoede en extreme vermoeidheid veroorzaken. De ziekte komt niet zelden voor in combinatie met de ziekte van Lyme, die ook door teken wordt overgebracht

Bij een hond uit Hoogersmilde werd de ziekte ontdekt door een dierenarts uit Dwingeloo.

De ziekte kan dodelijk zijn als die niet wordt behandeld met antibiotica.

EHEC epidemie door nieuwe bacteriestam?

De EHEC*-epidemie in Europa wordt volgens Chinese onderzoekers veroorzaakt door een nieuwe, zeer besmettelijke en giftige bacterie. Dat concluderen zij na een DNA-analyse van de bacterie, die inmiddels aan zeker 17 mensen het leven heeft gekost.

De onderzoekers van het Peking Instituut voor Genonderzoek in Shenzhen werkten samen met de medische universiteit in Hamburg. Uit de studie komt naar voren dat het om een nieuwe stam** van de E.coli-bacterie gaat. Die stam lijkt op een variant die eerder voorkwam in Afrika***, waar het ernstige diarree veroorzaakte. Ook blijkt dat de gevreesde bacterie resistent is voor veel verschillende antibiotica.

Het is nog altijd onduidelijk wat de bron is van de uitbraak. De bacterie kan darmbloedingen, diarree, braken, misselijkheid, koorts, buikkrampen en nierklachten veroorzaken. Zeker 17 mensen zijn inmiddels overleden na besmetting. Meer dan 1.500 mensen in 8 verschillende Europese landen zijn ziek geworden. Vooralsnog lijkt de haard van de infectie bij Hamburg te liggen.

Als het inderdaad zo is dat het een nieuwe stam betreft die ook nog eens een keer resistent is tegen vele antibiotica, roept dat wél een paar vragen op: “Waar is dit organisme geweest dat het zoveel is blootgesteld aan antibiotica dat het mogelijk was om resistent te worden?”

Ook bestaat er verschil van inzicht in de manier waarop de infectie met de EHEC bacterie behandeld wordt. In Europa gebeurt dat nu met antibiotica. Maar omdat de bacterie daar grootdeels ongevoelig voor is, zal die niet het loodje leggen, maar leggen andere bacterieën wél het loodje. Daardoor kan de EHEC bacterie zich in het lichaam juist ongestoord vermeerderen, de competitie is namelijk uit de weg geruimd.

Amerikaanse artsen menen daarom dat de beste behandeling is om vloeistoffen via de aders in het lichaam te brengen, wat de nieren helpt te blijven functioneren.

______________________
^*)EHEC staat voor "enterohemorrhagic Escherichia coli" = 'darmbloeding veroorzakende E. Coli.
^**)De nu gevonden EHEC bacterie heeft als typering Escherichia coli O104:H4 en zou dus anders zijn dan de reeds bekende Escherichia coli O157:H7 die al langer verantwoordelijk is voor het veroorzaken van bloederige diarrhee en nierproblemen. De bron van deze bacterie is meestal onvoldoende verhit vlees. De bron van de nieuwe bacterie is nog niet vastgesteld. Het zijn in ieder geval niét  Spaanse komkommers. Ironisch genoeg bleek het enige Spaanse slachtoffer iemand die in Hamburg de Marathon liep.
^***)De Afrikaans epidemie vond plaats in 1992, hoofdzakelijk in Swaziland en Zuid-Afrika. Het betrof hier de variant E. coli 0157:H7

Edwin ten Winkel

Vaccin tegen 500 ziektes

De Colombiaanse immunoloog Manuel Elkin Patarroyo heeft belangrijkevooruitgang geboekt in de ontwikkeling van een vaccin tegen meer dan vijfhonderd infectieziektes. Dat zou blijken uit de publicatie van zijn onderzoek in een wetenschappelijk tijdschrift.

Pattarroyo heeft ontrafeld hoe de micro-organismen die infectieziekten veroorzaken het immuunsysteem van de mens uitschakelen, waardoor een patiënt onvoldoende weerstand heeft en ziek wordt. Ook zouden Patarroyo en zijn team hebben kunnen achterhalen welke micro-organismen precies verantwoordelijk zijn voor de schade.

De onderzoekers maakten de bewuste micro-organismen na, maar met dat verschil dat het menselijk lichaam deze kan herkennen en afweermechanismen ontwikkelt. Bij proeven op apen is gebleken dat het vaccin voor 90 procent werkt. Nu moet het op mensen worden getest, verklaarde de immunoloog.

Het bijzondere van de vondst van Patarroyo is dat het vaccin moet werken tegen honderden ziektes. Ook zouden de synthetische vaccins gemakkelijk op grote schaal te maken zijn in elk wetenschappelijk laboratorium. Dat drukt de prijs en maakt ze toegankelijker voor patiënten.

Patarroyo is in Colombia vooral bekend vanwege zijn zoektocht, al meer dan 30 jaar, naar een vaccin tegen malaria. In 1986 ontwikkelde hij een preventief middel dat in 30 tot 50 procent van de gevallen effectief was.

Inspectie liet alcoholische chirurg zijn gang gaan

Een blunderende vaatchirurg met een alcoholprobleem is jarenlang niet aangepakt door de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ). De inspectie was wel op de hoogte van het aanhoudende falen.
De vaatchirurg werkte tussen 2002 en 2007 bij twee Nederlandse ziekenhuizen, meldt onderzoeksprogramma Argos. Daar zouden bij zeker veertien patiënten van de chirurg ernstige complicaties zijn opgetreden, waarvan een aantal met dodelijke afloop. In een dossier wordt de arts een 'macho' en een 'cowboy' genoemd.

De arts vond het, volgens het dossier waaruit Argos citeert, leuk om met bloed besmeurd te raken. Het Vie Curie ziekenhuis in Venlo en het St. Lucas in Winschoten melden dat zijn patiënten op de operatietafel doorgaans extreem veel bloed verloren. Enkelen van hen moesten een been laten afzetten of een heroperatie ondergaan.

De arts is inmiddels uitgeweken naar Schotland en is daar twee keer gewaarschuwd door de Britse inspectie. Toch voert hij nog altijd operaties uit in Aberdeen. De IGZ wil de chirurg bij een eventuele terugkomst in Nederland nader onderzoeken.

Een oud-inspecteur van de IGZ, S. Joeloemsingh, die aan het onderzoek heeft meegewerkt is daarover in conflict geraakt met zijn ex-werkgever die hem wegens verbreken van de ambtseed met juridische stappen dreigt.

Joeloemsingh heeft met de Inspectie een arbeidsconflict onder meer omdat hij de buitenlandse toezichthouder ten onrechte had bericht dat de arts niet in Nederland mocht werken. Er was namelijk geen sprake van een maatregel van de inspectie of tuchtrechtelijke maatregel. Daardoor heeft de inspectie schadevergoeding moeten betalen aan de arts. 

De inspectie deelde Argos tevens het volgende mee:

“We hebben nog een aanvulling op onze eerdere verklaring van vanmiddag: Naar aanleiding van uw aankondiging op de site van Argos hebben wij ernstig het vermoeden dat de heer J. bij de verstrekking van informatie aan Argos ter voorbereiding van de uitzending van 5 maart as gebruik heeft gemaakt, dan wel in de uitzending gebruik gaat maken, van informatie waarvan hij kennis heeft genomen gedurende zijn dienstverband bij de inspectie en waarvan hij het vertrouwelijk karakter moet inzien. Wij hebben hem medegedeeld dat de inspectie dit handelen niet tolereert, waarbij wij hem aansprakelijk zullen houden voor eventuele gevolgen hiervan. Ik wijs u er op dat u bij eventueel gebruik van medische informatie van patiënten zonder toestemming van die patiënt inbreuk maakt op de privacy van de patiënt. Ik verzoek u zorgvuldig om te gaan met die medische informatie. ”