Sanctie stellen op verzwijgen medische fouten

Ziekenhuisdirecties, artsen en verpleegkundigen die grote fouten en missers doelbewust verzwijgen, moeten aangepakt kunnen worden. Er is een meldplicht, maar het zorgpersoneel blijkt in het merendeel van de gevallen zijn mond te houden.

De directies moeten als ze moedwillig incidenten verzwijgen bestuursrechtelijke boetes krijgen en medici moeten via het medische tuchtrecht aangepakt worden. Dat stelt directeur Bart Combée van de Consumentenbond na een onderzoek onder 670 verpleegkundigen. De enquête staat in de nieuwe Consumentengids. Slechts één op de drie verpleegkundigen geeft aan dat altijd of vrijwel altijd een vermijdbaar incident in het registratiesysteem van het ziekenhuis terechtkomt. Iets meer dan een kwart heeft het idee dat dit in de helft of minder van de gevallen gebeurt. De rest weet het niet.

"De medische wereld steekt zijn kop in het zand", reageert Combée. "Registreren is de enige manier om te leren van fouten die gemaakt worden." Incidenten worden niet geregistreerd omdat het te ingewikkeld is of er geen tijd voor is, omdat verpleegkundigen bang zijn hun baan te verliezen of hun collega's niet willen 'verraden'.

Bij fouten met ernstige gevolgen is het een verplichting om ook de Inspectie voor de Gezondheidszorg in te lichten. In de enquête geven 33 verpleegkundigen aan dat er bij hen op de afdeling in de periode van september 2008 tot begin juni 2009 één of meerdere patiënten zijn overleden door een incident. Zeker vijf incidenten zijn niet gemeld bij de inspectie Bij nog eens vijftien gevallen is het onduidelijk. Maar dertien verpleegkundigen geven aan dat de inspectie op de hoogte is gebracht. "De inspectie spreekt over 1500 tot 2000 vermijdbare doden per jaar, terwijl er maar ongeveer honderd meldingen binnenkomen. Helaas kan de inspectie hier niet tegen optreden."

Er worden vooral veel medicijnfouten gemaakt, 83 procent van de ondervraagden heeft daar de afgelopen tijd mee te maken gehad. Van hen geeft ruim 80 procent aan dat een verkeerde dosering of een verkeerd geeftijdstip minimaal maandelijks gebeurt, ruim 40 procent zegt zelfs wekelijks. Daarnaast noemen de verpleegkundigen incidenten als verkeerde diagnoses en artsen die niet op komen dagen als een patiënt in nood verkeert

De Consumentenbond is in overleg met ziekenhuizen over nieuwe algemene voorwaarden. In de voorwaarden moet volgens de bond onder andere vastgelegd worden dat patiënten altijd op de hoogte worden gesteld bij fouten. De V&VN, de beroepsvereniging van verpleegkundigen, erkent het registratieprobleem, maar stelt ook dat verpleegkundigen te veel tijd kwijt zijn met schoonmaken. "De hoge werkdruk leidt tot grote problemen, zowel bij het naleven van richtlijnen en protocollen en medicijnen toedienen als bij de aanpak om agressie te voorkomen. We gaan hiermee aan de slag", reageert een woordvoerster.

Tweede Nederlandse Griepdode

In Nederland donderdag is een tweede persoon overleden aan de Mexicaanse griep. Het gaat om een 58-jarige man. Net als de eerste dode was ook hij al ernstig ziek voor hij griep kreeg. Hij is in het ziekenhuis gestorven.

Het bedrijfsleven gaat de gevolgen van de Mexicaanse griep flink merken. De grote bedrijven houden rekening met 3,5% omzetdaling.

Dat heeft het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) vrijdag bekendgemaakt.

In de afgelopen week zijn 10 personen opgenomen in het ziekenhuis vanwege de griep. In totaal zijn 46 mensen opgenomen geweest en 2 personen overleden.

Mexicaanse griep muteert

Er is door de Amerikaanse gezondheidsdiensten een mutatie van de Mexicaanse griep aangetroffen die resistent is voor virusremmer Tamiflu. Een aantal patiënten op de grens tussen Mexico en de VS, waar het H1N1-virus ook voor het eerst opdook, reageerde niet op de medicijnen. Dat meldde de regionale gezondheidsorganisatie PAHO maandagavond laat.

Volgens de kenners van PAHO komt de resistentie doordat Tamilflu te veel gebruikt wordt. „In de VS moet Tamiflu worden voorgeschreven door een arts. Maar in Mexico en Canada is het vrij verkrijgbaar en wordt het ingenomen bij de eerste nies. Als het dan echt nodig is, werkt het niet meer”, aldus een woordvoerder van PAHO. Andere medicijnen zouden nog wel geholpen hebben tegen de Mexicaanse griep.

Het griepvirus staat erom bekend snel te muteren. Dat is lastig voor de makers van een vaccin tegen het virus, omdat de werking daarvan kan verminderen als het virus zich aanpast.

Gorilla hiv-variant ontdekt bij mens

Voor het eerst hebben wetenschappers een hiv-variant bij een mens ontdekt die afkomstig is van gorilla's. Franse virologen constateerden het nieuwe subtype bij een 62-jarige vrouw uit het West-Afrikaanse Kameroen.

Tot nu toe zijn alle hiv-gevallen bij mensen gerelateerd aan het van chimpansees afkomstige siv, dat het immuunsysteem van apen afbreekt, net als hiv doet bij mensen.

Artsen testten de vrouw in 2004 positief op hiv, kort nadat ze naar Parijs was verhuisd. De vrouw is de enige bij wie de nieuwe variant is vastgesteld, maar wetenschappers verwachten meer gevallen te vinden.

De vrouw woonde in een halfstedelijk gebied in Kameroen en had geen contact gehad met gorilla's of vlees uit de jungle. Dat duidt erop dat ze het virus heeft gekregen van iemand anders.

Bij klacht tegen arts kan direct schorsing volgen

Artsen tegen wie een klacht is ingediend, kunnen voortaan meteen worden geschorst. Nu mag een arts die in de fout is gegaan, nog doorwerken tot een tuchtcollege over hem heeft geoordeeld. Dat heeft minister Ab Klink (Volksgezondheid) vrijdag geschreven aan de Tweede Kamer.

Door de snelle schorsing kunnen patiënten beter zien dat een arts zijn werk niet goed doet. De Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) kan de directe schorsing alleen opleggen als het vermoeden bestaat dat er ernstige schade ontstaat als hij door blijft werken.

Aanleiding voor de maatregel is de zaak van een neuroloog van het Medisch Spectrum Twente in Enschede, die bij tientallen patiënten een foute diagnose stelde.

Terughoudend met rimpelvullers

In antwoord op vragen van de SP stelt minister Ab Klink (Volksgezondheid) vandaag dat privéklinieken rimpelvullers slechts terughoudend en onder strikte voorwaarden mogen gebruiken bij patiënten. Deze norm van de Nederlandse Vereniging voor Plastische Chirurgie hanteert de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) bij het toezicht op de klinieken.

Bij overtreding kan de inspectie optreden tegen de klinieken. De IGZ waarschuwt al jaren voor het gebruik van de rimpelvullers, die ernstige bijwerkingen kunnen hebben zoals littekenweefsel, pijnlijke knobbels of een verminderd gezichtsvermogen. Toch bleek dit voorjaar dat bijna de helft van de klinieken de behandeling nog aanbiedt.

Ook Klink zegt nu het geen goede zaak te vinden mensen met permanente rimpelvullers te behandelen. Maar een verplichte vergunning voor klinieken die de middelen gebruiken, zoals de SP had gevraagd, vindt hij niet nodig. In de ogen van de minister volstaan de wettelijk vastgelegde kwaliteitsregels voor goed toezicht.

Ook wilden de socialisten dat permanente rimpelvullers als geneesmiddelen te boek komen te staan. Dan gaan veel strengere eisen gelden voor registratie en veiligheid. Ook hier wil de minister niet aan. Hij vindt eerder dat de verkeerde toepassing van bepaalde middelen als rimpelvullers moet worden teruggedrongen.

Inspectie sluit tandheelklinieken

De Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) heeft drie vestigingen van de M'aximakliniek voor tandheelkunde gesloten omdat zij onvoldoende werk maken van infectiepreventie. Dat maakte de inspectiedienst donderdag bekend. De klinieken in Bloemendaal, Barendrecht en Zeist moeten zeker een week de deuren sluiten.

De IGZ bezocht de klinieken in juni. Toen bleek onder meer dat instrumenten niet gedegen worden gereinigd en gesteriliseerd. Bij een controlebezoek op 8 juli stelden inspecteurs opnieuw vast dat aan de voorwaarden voor verantwoorde zorg niet werd voldaan. Daarop is besloten de klinieken voorlopig te sluiten.

De inspectie bezocht vorige maand naar aanleiding van signalen onaangekondigd de drie locaties van de kliniek. De IGZ constateerde toen dat de zogeheten richtlijn 'infectiepreventie in de tandheelkundige praktijk' niet werd nageleefd. De kliniek kreeg tot 4 juli de tijd orde op zaken te stellen, maar tijdens een controlebezoek werd opnieuw duidelijk dat de zorg op de drie locaties nog steeds onvoldoende was.

De IGZ zag onder andere dat vuile en schone instrumenten niet werden gescheiden. In de kliniek in Zeist was nauwelijks gedesinfecteerd instrumentarium aanwezig. In de kliniek in Bloemendaal stelde de inspectie vast dat voorraadbakjes niet schoon waren en in Barendrecht stond in het kastje onder de wastafel een emmer met natte schoonmaakmaterialen voor praktijkruimten. Daarin zaten bovendien schoonmaakattributen voor het reinigen van instrumentarium.

Verder constateerde de inspectiet dat op alle drie de locaties geen systematisch onderhoud aan de sterilisator wordt gepleegd en dat protocollen en procedures over reinigen, desinfecteren en steriliseren ontbreken in alle vestigingen.